(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.199. అధ్యాయః 199
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
జ్ఞానయోగాదేః ఫలం భగవద్వేదనప్రకారం చ పృష్టేన భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి తత్కథనాయ మనువృహస్పతిసంవాదానువాదః॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-199-0x(6039)(72915)
కిం ఫలం జ్ఞానయోగస్య వేదానాం నియమస్య చ।
భూతాత్మా చ కథం జ్ఞేయస్తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-199-1(72916)
భీష్మ ఉవాచ। 12-199-2x(6040)
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనం।
మనోః ప్రజాపతేర్వాదం మహర్షేశ్చ బృహస్పతేః॥ 12-199-2(72917)
ప్రజాపతిం శ్రేష్ఠతమం ప్రజానాం
దేవర్షిసఙప్రవరో మహర్షిః।
బృహస్పతిః ప్రశ్నమిమం పురాణం
ప్రపచ్ఛ శిష్యోఽథ గురుం ప్రణంయ॥ 12-199-3(72918)
యత్కారణం మంత్రవిధిః ప్రవృత్తో
జ్ఞానే ఫలం యత్ప్రవదంతి విప్రాః।
యన్మంత్రశబ్దైరకృతప్రకాశం
తదుచ్యతాం మే భగవన్యథావత్॥ 12-199-4(72919)
యత్స్తోత్రశాస్త్రాగమమంత్రివిద్భి
ర్యజ్ఞైరనేకైరథ గోప్రదానైః।
ఫలం మహద్భిర్యదుపాస్యతే చ
కిం తత్కథం వా భవితా క్వ వా తత్॥ 12-199-5(72920)
మహీ మహీజాః పవనోఽంతరిక్షం
జలౌకసశ్చైవ జలం తథా ద్యౌః।
దివౌకసశ్చాపి యతః ప్రసూతా
స్తదుచ్యతాం మే భగవన్పురాణం॥ 12-199-6(72921)
జ్ఞానం యతః ప్రార్థయతే నరో వై
తతస్తదర్థా భవతి ప్రవృత్తిః।
న చాప్యహం వేద పరం పురాణం
మిథ్యాప్రవృత్తిం చ కథం ను కుర్యాం॥ 12-199-7(72922)
ఋక్సామసంఘాంశ్చ యజూంషి చాహం
ఛందాంసి నక్షత్రగతిం నిరుక్తం।
అధీత్య చ వ్యాకరణం సకల్పం
శిక్షాం చ భూతప్రకృతిం న వేద్మి॥ 12-199-8(72923)
స మే భవాఞ్శంసతు సర్వమేత
త్సామాన్యశబ్దైశ్చ విశేషణైశ్చ।
స మే భవాఞ్శంసతు తావదేత
జ్జ్ఞానే ఫలం కర్మణి వా యదస్తి॥ 12-199-9(72924)
యథా చ దేహాచ్చ్యవతే శరీరీ
పునః శరీరం చ యథాఽభ్యుపైతి। 12-199-10(72925)
మనురువాచ।
యద్యత్ప్రియం యస్య సుఖం తదాహు
స్తదేవ దుఃఖం ప్రవదంత్యనిష్టం॥ 12-199-10x(6041)
ఇష్టం చ మే స్యాదితరచ్చ న స్యా
దేతత్కృతే కర్మవిధిః ప్రవృత్తః।
ఇష్టం త్వనిష్టం చ న మాం భజేతే
త్యేతత్కృతే జ్ఞానవిధిః ప్రవృత్తః॥ 12-199-11(72926)
[కామాత్మకాశ్ఛందసి కర్మయోగా
ఏభిర్విముక్తః పరమశ్నువీత్।
నానావిధే కర్మపథే సుఖార్థీ
నరః ప్రవృత్తో నిరయం ప్రయాతి।] 12-199-12(72927)
బృహస్పతిరువాచ। ఇష్టం త్వనిష్టం చ సుఖాసుఖే చ
సాశీస్తపశ్ఛందతి కర్మభిశ్చ॥ 12-199-12x(6042)
మనురువాచ। 12-199-13x(6043)
ఏభిర్విముక్తః పరమావివేశ
ఏతత్కృతే కర్మవిధిః ప్రవృత్తః।
[కామాత్మకాంశ్ఛందతి కర్మయోగ
ఏభిర్విముక్తః పరమాదదీత॥] 12-199-13(72928)
ఆత్మాదిభిః కర్మభిరిధ్యమానో
ధర్మే ప్రవృత్తో ద్యుతిమాన్సుఖార్థీ।
పరం హి తత్కర్మఫలాదపేతం
నిరాశిషో యత్పదమాప్నువంతి॥ 12-199-14(72929)
ప్రజాః సృష్టా మనసా కర్మణా చ
ద్వావేవైతౌ సత్పథౌ లోకజుష్టౌ।
దృష్టం కర్మాశాశ్వతం చాంతవచ్చ
మనస్త్యాగే కారణం నాన్యదస్తి॥ 12-199-15(72930)
`కామాత్మకౌ ఛందసి కామభోగా
వేభిర్వియుక్తః పరమశ్నువీత।
నానావిధే కర్మఫలే సుఖార్థీ
నరః ప్రమత్తో న పరం ప్రయాతి।
ఫలం హి తత్కర్మఫలాదపేతం
నిరాశిషో బ్రహ్మ పరం హ్యుపేతం॥' 12-199-16(72931)
స్వేనాత్మనా చక్షురివ ప్రణేతా
నిశాత్యయే తమసా సంవృతాత్మా।
జ్ఞానం తు విజ్ఞానగుణేన యుక్తం
కర్మాశుభం పశ్యతి వర్జనీయం॥ 12-199-17(72932)
సర్పాన్కృశాగ్రాణి తథోదపానం
త్వా మనుష్యాః పరివర్జయంతి।
అజ్ఞామతస్తత్ర పతంతి మూఢా
జ్ఞానే ఫలం పశ్య యథా విశిష్టం॥ 12-199-18(72933)
కృత్స్నస్తు మంత్రో విధివత్ప్రయుక్తో
యజ్ఞా యథోక్తాస్త్విహ దక్షిణాశ్చ।
అన్నప్రదానం మనసః సమాధిః
పంచాత్మకం కర్మఫలం వదంతి॥ 12-199-19(72934)
గుణాత్మకం కర్మ వదంతి వేదా
స్తస్మాన్మంత్రో మన్నపూర్వం హి కర్మ।
విధిర్విధేయం మనసోపపత్తిః
ఫలస్య భోక్తా తు తథా శరీరీ॥ 12-199-20(72935)
శబ్దాశ్చ రూపాణి రసాశ్చ పుణ్యాః।
స్పర్శాశ్చ గంధాశ్చ శుభాస్తథైవ।
నరోఽత్ర హి స్థానగతః ప్రభుః స్యా
దేతత్ఫలం సిద్ధ్యతి కర్మణోఽస్య॥ 12-199-21(72936)
యద్యచ్ఛరీరేణ కరోతి కర్మ
శరీరయుక్తః సముపాశ్నుతే తత్।
శరీరమేవాయతనం సుఖస్య
దుఃఖస్య చాప్యాయతనం శరీరం॥ 12-199-22(72937)
వాచా తు యత్కర్మ కరోతి కించి
ద్వాచైవ సర్వం సముపాశ్నుతే తత్।
మనస్తు యత్కర్మ కరోతి కించి
న్మనఃస్థ ఏవాయముపాశ్నుతే తత్॥ 12-199-23(72938)
యథాయథా కర్మగుణాం ఫలార్థీ
కరోత్యయం కర్మఫలే నివిష్టః।
తథాతథాఽయం గుణసంప్రయుక్తః
శుభాశుభం కర్మఫలం భునస్తి॥ 12-199-24(72939)
మత్స్యో యథా స్రోత ఇవాభిపాతీ
తథా కృతం పూర్వముపైతి కర్మ।
శుభే త్వసౌ తుష్యతి దుష్కృతే తు
న తుష్యతే వై పరమః శరీరీ॥ 12-199-25(72940)
యతో జగత్సర్వమిదం ప్రసూతం
జ్ఞాత్వాఽఽత్మవంతో హ్యుపయాంతి శాంతిం।
యన్మంత్రశబ్దేరకృతప్రకాశం
తదుచ్యమానం శణు మే పరం యత్॥ 12-199-26(72941)
రసైర్విముక్తం వివిధైశ్చ గంధై
రశబ్దమస్పర్శమరూపవచ్చ।
అగ్రాహ్యమవ్యక్తమవర్ణమేకం
పంచప్రకారాన్ససృజే ప్రజానాం॥ 12-199-27(72942)
న స్త్రీ పుమాన్నాపి నపుంసకం చ
న సన్న చాసత్సదసచ్చ తన్న।
పశ్యంతి తద్బ్రహ్మవిదో మనుష్యా
స్తదక్షరం న క్షరతీతి విద్ధి॥ ॥ 12-199-28(72943)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి మోక్షధర్మపర్వణి ఏకోనద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 199॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.